Resmi Belgede Sahtecilik Avukatı

Belge sahteciliği suçlamaları; sahte imza, değiştirilmiş içerik veya gerçeğe aykırı bilgi içerdiği iddia edilen belgelerden kaynaklanmaktadır. Bu suçlamalar zaman zaman son derece teknik nitelik taşımakta; belgenin hangi tarihe ait olduğu, kimin elinden çıktığı ve kastın gerçekten var olup olmadığı ancak kriminal bilirkişi incelemesiyle ortaya konulabilmektedir. Yanlış biçimde atılan bir imza, farklı bir kalemle düzeltilen bir satır ya da tarihin değiştirildiği ileri sürülen bir belge bile ciddi suçlamalara zemin oluşturabilmektedir.

ATK Hukuk Bürosu adına Av. Akın Timur Kanal, resmi ve özel belgede sahtecilik suçlamalarında soruşturmadan istinaf ve temyize kadar müvekkilini doğrudan temsil etmektedir. Bilirkişi raporlarının teknik denetimi, kastın yokluğuna ilişkin savunma argümanlarının geliştirilmesi ve davanın usul boyutunun eksiksiz yönetilmesi bütünlüklü bir çerçevede yürütülmektedir.

Resmi Belge Nedir?

TCK anlamında resmi belge; bir kamu görevlisi ya da yetkili makam tarafından görev kapsamında düzenlenen veya tasdik edilen belgedir. Noterce düzenleme şeklinde yapılan işlemler resmi belgedir; noterce yalnızca imzası onaylanan özel belgelerde ise noterin onay şerhi resmi belge niteliğindedir, belge içeriği somut olaya göre değerlendirilir. Pratikte sık karşılaşılan resmi belgeler şunlardır:

• Nüfus cüzdanı, pasaport, ehliyet ve kimlik belgeleri
• Tapu senedi ve tapu sicil kayıtları
• Diploma, transkript ve öğrenim belgesi
• Mahkeme ilamları ve icra dairesince düzenlenen belgeler
• Noterce düzenlenen veya tasdik edilen her türlü belge
• Kamu kurumlarının resmi mühür ve imzasını taşıyan evrak

Buna karşın iki kişi arasında düzenlenen adi yazılı sözleşme, adi borç senedi ya da ibraname özel belge niteliği taşır (TCK 207). Ancak bono, çek ve poliçe gibi emre veya hamile yazılı kambiyo senetleri, emtiayı temsil eden belgeler, hisse senedi, tahvil ve vasiyetname üzerinde işlenen sahtecilik, TCK 210/1 uyarınca resmi belgede sahtecilik hükümlerine göre cezalandırılır.

Sahtecilik Türleri: Maddi ve Fikri Sahtecilik

Belge sahteciliği iki farklı biçimde ortaya çıkabilmektedir ve bu ayrım hem suçun nitelendirilmesi hem de savunma stratejisi bakımından belirleyicidir:

• Maddi (fiziksel) sahtecilik: Var olan bir belgenin içeriğinin, imzasının veya mühürünün fiziksel olarak değiştirilmesidir. Silme, ekleme, yazının üzerini kapatma ve yeni içerik yazma bu kapsamda değerlendirilmektedir.
• Fikri sahtecilik: Belgenin dışarıdan değiştirilmediği; ancak başından itibaren gerçeğe aykırı bilgi içerdiği durumda söz konusu olmaktadır. Örneğin gerçeği yansıtmayan bir not ortalamasıyla düzenlenen diploma bu kapsama girmektedir. Resmi belgede fikri sahtecilik ancak belgeyi düzenlemeye yetkili kamu görevlisi tarafından işlenebilir (TCK 204/2); yetkili memura gerçeğe aykırı beyanda bulunan kişi ise TCK 206 uyarınca üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır.

Sağlık mesleği mensuplarının gerçeğe aykırı rapor düzenlemesi TCK 210/2 uyarınca üç aydan bir yıla kadar hapis cezasını gerektirir; rapor haksız menfaat sağlamış veya kamu ya da kişiler zararına sonuç doğurmuşsa resmi belgede sahtecilik hükümleri uygulanır.

Suç	Madde	Fail	Ceza
Resmi Belgede Sahtecilik	TCK 204/1	Özel kişi	2 – 5 yıl hapis
Resmi Belgede Sahtecilik	TCK 204/2	Görevi gereği düzenlemeye yetkili kamu görevlisi	3 – 8 yıl hapis
Sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli belge	TCK 204/3	Herkes	Ceza yarı oranında artırılır
Özel Belgede Sahtecilik	TCK 207	Herkes	1 – 3 yıl hapis
Sahte Belge Kullanma	TCK 204/1 (resmi) – 207/2 (özel)	Bilerek kullanan herkes	Sahtecilikle aynı ceza

Görevli mahkeme: Özel kişiler tarafından işlenen resmi belgede sahtecilik (TCK 204/1; 204/3 artırımıyla dahi üst sınır 7 yıl 6 aydır) ile özel belgede sahtecilik (TCK 207) davalarına asliye ceza mahkemesi bakar. Kamu görevlisinin TCK 204/2 kapsamındaki sahteciliği ise 5235 sayılı Kanun m. 12 uyarınca ceza miktarına bakılmaksızın ağır ceza mahkemesinin görevindedir.

Sahte olduğunu bilerek resmi belgeyi kullanan kişi TCK 204/1 uyarınca belgeyi düzenleyen kişiyle aynı şekilde, sahte özel belgeyi bilerek kullanan kişi ise TCK 207/2 uyarınca cezalandırılır. Sahte belge başka bir suçun (örneğin dolandırıcılığın) işlenmesinde kullanılmışsa TCK 212 gereği her iki suçtan ayrı ayrı ceza verilir.

Kriminal Bilirkişi Raporu ve Savunma

Belgede sahtecilik davalarında kriminal bilirkişi raporu genellikle davanın seyrini belirleyen en kritik delil niteliğini taşımaktadır. Soruşturmada savcılık, kovuşturmada mahkeme tarafından atanan bilirkişi belgenin fiziksel özelliklerini (kâğıt türü, mürekkep bileşimi, baskı tekniği), imzanın orijinalliğini ve tarihin tutarlılığını incelemektedir.

Savunma açısından bu raporun titizlikle sorgulanması gerekmektedir. Bilirkişinin kullandığı karşılaştırma örneklerinin güvenilirliği, incelemenin hangi teknik standartlara göre yürütüldüğü ve bulguların alternatif yorumlarının mümkün olup olmadığı ayrıntılı biçimde değerlendirilmelidir. Gerektiğinde CMK 67/6 uyarınca uzmanından bilimsel mütalaa alınması savunmanın en önemli araçlarından birini oluşturmaktadır.

Sahtecilik Suçunda Kast Unsuru

Resmi ve özel belgede sahtecilik suçlarının oluşması için kastın varlığı zorunludur. Kişinin bilerek ve isteyerek sahte belge düzenlediğinin ya da sahte olduğunu bildiği belgeyi kullandığının kanıtlanması gerekmektedir. Savunmada sıkça başvurulan argümanlar şunlardır:

• Bilgisizlik: Müvekkilin belgenin sahte olduğundan haberdar olmadan bunu üçüncü kişiden alarak kullandığı hâller.
• Yetki yanılgısı: Müvekkilin belgeyi değiştirme yetkisine sahip olduğunu düşünerek hareket ettiği; ancak bu yetkinin gerçekte bulunmadığı durumlar.
• Aldatma kabiliyetinin yokluğu: Yargıtay uygulamasına göre ilk bakışta sahteliği anlaşılabilecek, aldatma kabiliyeti bulunmayan belge bakımından sahtecilik suçu oluşmaz.
• TCK 211 indirimi: Sahtecilik, hukuki bir ilişkiye dayanan bir hakkı ispat etmek veya gerçek bir durumu belgelemek amacıyla yapılmışsa ceza yarısı oranında indirilir; bu hâl suçu ortadan kaldırmaz.

Sahtecilik Suçunun Diğer Suçlarla Bağlantısı

Belge sahteciliği çoğunlukla tek başına değil; dolandırıcılık, zimmet veya resmi belgeyi bozma, yok etme ya da gizleme (TCK 205) gibi suçlarla birlikte iddianame konusu olmaktadır. Sahte belgenin başka bir suçun işlenmesinde kullanılması hâlinde TCK 212 uyarınca her iki suçtan ayrı ayrı ceza verilir. Bu hâllerde her suçun unsurları bağımsız biçimde değerlendirilmeli; savunmanın hangi suç tipinde en güçlü konumda olduğu belirlenerek buna uygun bir strateji oluşturulmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular